Banner_startwondverzoring_NEW

Alginaat of alginaatverband wordt al ruim 50 jaar toegepast bij oppervlakkige en diepe exsuderende wonden. De werking van het verband is gebaseerd op de uitwisseling van calciumionen, gebonden aan het alginezuur in het verband, met de natriumionen in het wondvocht. Het vrijkomende calciumion zorgt voor de activiteit van prothrombine en bevordert daarmee de bloedstolling.

Beschrijving
Alginaat vormt een gel die het wondvocht opneemt. De gel laat gassen door en zorgt voor een optimaal wondmilieu. Door de gelvorming is er een goed contact met het hele wondbed, waardoor de absorberende en reinigende werking van het verband optimaal is. Het alginaatverband kan enkele dagen blijven zitten. Alginaat kan ook worden gebruikt bij een geïnfecteerde wond, maar doe dit altijd onder supervisie van een arts. Bacteriën en debris worden in de gel opgenomen, wat geurvorming voorkomt. Bij de verbandwisseling worden de bacteriën en debris verwijderd. In geval van toepassing bij een geïnfecteerde wond zal het verband vaker moeten worden gewisseld, soms tot één maal per dag.

Het effect van mannuronzuur of guluronzuur op de werking van alginaatverband
Alginaat wordt gewonnen uit bruin, gezuiverd zeewier. De celwand van dit zeewier bevat algin, dat bestaat uit alginezuren en zouten. Alginezuur is een meervoudig suiker (lineair polysaccharide), opgebouwd uit mannuronaat en guluronaat. De verhouding tussen deze twee zuren is bepalend voor de gelbindende eigenschappen en daarmee het absorbtievermogen van het alginaat.

Hoe deze verhouding is, hangt af van een aantal factoren:
» de vindplaats en het soort algen dat gebruikt wordt
» het deel van de plant dat gebruikt wordt
» de tijd van het jaar dat er geoogst wordt

Bij de productie is het dus zaak deze factoren gelijk te houden om zo een constant product te maken.
Er kan zo ook bewust gekozen worden voor bepaalde verhoudingen en daarmee voor bepaalde producteigenschappen. Een verband op basis van algen met een hoog mannuronaatgehalte (b.v Algisite M en Suprasorb A) vormt relatief snel een gel met het wondvocht. Dit verband kan gemakkelijk en zonder resten achter te laten uit de wond worden verwijderd. Onder andere Kaltostat, Urgosorb en Klinderm bevatten een hoog gehalte aan guluronaat, dat alleen op het oppervlak van het verband een gel vormt en dat het wondvocht tussen de vezels opneemt. Dit verband heeft een groot absorbtievermogen.

De gelvorming is hier langzamer, waardoor bij het verwijderen vezels kunnen achterblijven in de wond. Deze kunnen echter gemakkelijk worden verwijderd door te spoelen met fysiologisch zout op lichaams- temperatuur. De alginaatverbanden bevatten soms alleen calciumalginaten en soms een mengeling van natrium en calciumalginaten. Bij het contact tussen natriumionen en het wondvocht worden calciumionen uitgewisseld met natriumionen. De vezels van het natriumalginaat absorberen grote hoeveelheden water, dat omgevormd wordt tot een gel. In een alginaat met een hoog mannuronaatgehalte zijn de calciumionen gemakkelijker beschikbaar dan in een alginaatverband met een hoog guluronaatgehalte.

Verschillen in uitvoering en werking
Alginaten zijn verkrijgbaar in verschillende vormen voor verschillende soorten wonden en toepassingen.
Ze zijn er als een vlies in verschillende maten voor oppervlakkig exsuderende wonden, en als tamponstreng voor diepere wonden.
Opname van het wondvocht kan op verschillende manieren plaatsvinden.
a. De vezels kunnen zelf wondvocht absorberen: het betreft dan een alginaatverband met een hoog gehalte aan mannuronzuur.
b. Het wondvocht wordt tussen de vezels opgeslagen: in dat geval betreft het een alginaatverband met een hoog gehalte aan guluronzuur.

Aanbrengen van Alginaat
De verschillende vormen waarin alginaatverband verkrijgbaar is, zijn geschikt voor verschillende toepassingen. Bij gebruik van een alginaatverband in de vorm van een vlies, wordt het materiaal in de vorm van de wond gevouwen. Het is belangrijk om geen verband over de wondrand te laten komen, om verweking van die wondrand te voorkomen (door gelvorming en wondvocht). De wond wordt losjes opgevuld met het materiaal, waarbij goed moet worden opgelet dat ook diepere delen en ondermijningen op deze manier worden gevuld om achterblijvend wondvocht te voorkomen. Hier kunnen namelijk micro-organismen gaan broeden. Voor diepere wonden is alginaatverband in de vorm van een tamponstreng geschikter. Trek de structuur, wanneer het een soort engelenhaar is, wat uit elkaar en vul de wond losjes op met het materiaal, ook weer tot aan de wondrand, maar niet er overheen (zie foto). Is het verband lintvormig, drapeer dit lint dan losjes in de wond tot aan de wondrand. Overlappende delen knipt men weg of vouwt men terug om maceratie van de wondranden en de omliggende huid te voorkomen. Er zijn alginaat- verbanden die zo geweven zijn, dat het vocht verticaal in de vezels opgenomen wordt, waardoor de wondranden droog blijven. In dat geval mag het alginaat de wondranden wel overlappen.

Afdekken van Alginaat
Alginaatverband wordt afgedekt met een secundair verband. Dit kan een gewoon gaasverband zijn. Bij sterk exsuderende wonden is hier wel een groter risico van maceratie. Bescherm de omliggende huid goed, bijvoorbeeld met een barrière­spray, en verwissel het secundaire verband regelmatig. Fixeer het verband vervolgens met volvlakfixatie. Bij gebruik van een schuimverband als secundair verband, kiest men het beste een soort met een hoog absorptievermogen. Bij een sterk exsuderende wond zijn de eerste dagen één of meer verbandwisselingen per dag nodig; na een paar dagen kan het verband enkele dagen blijven zitten. Als dagelijkse wondinspectie nodig is, gebruik dan geen duur schuim­verband, maar absorberende gaascompressen. Bij de inspectie kan het gaas worden verwijderd en het alginaat kan eventueel in de wond blijven en opnieuw worden afgedekt. Als de wond niet langer veel vocht afgeeft, kan ze verdrogen. Het is dan beter het alginaat met een folie af te dekken, of over te gaan op hydro-actief schuimverband. Regelmatige evaluatie en het bijhouden van een wondobservatielijst is belangrijk om de effecten van de wondzorg te evalueren.

Het verwijderen van het alginaatverband
Bij een normaal genezingsproces wordt het alginaat om de twee tot vier dagen verwisseld. Resten die eventueel achterblijven, kan men met fysiologisch zout op lichaamstemperatuur wegspoelen.
Verwijder de vezels niet met de vingers of met een pincet, dit kan het nieuw gevormde weefsel beschadigen. Het kan geen kwaad om alginaatresten te laten zitten.
Ze irriteren de wond niet en door hun structuur, die over­eenkomst vertoont met de structuur van de extracellulaire matrix van de huid, worden ze door middel van hydrolyse afgebroken.

PraktijkTIP
»
Er kan te weinig wondvocht zijn voor een alginaatverband waardoor verdroging van het  wondbed ontstaat. Dit kan de patiënt als pijnlijk ervaren. Een hydro-actief verband is dan een betere keuze.

» Wanneer bij een alginaat een te droog wondbed ontstaat en bij een hydro-actief verband de wondvocht productie toch nog een probleem is, ga dan na (Informeer bij de leverancier) welk soort alginaat wordt gebruikt: met een snelle gelvorming (hoger mannuronaatgehalte) of een langzame gel­vorming (hoger guluronaatgehalte). Een alginaat met een snelle gel­vorming kan dan een oplossing zijn, omdat deze gel wat wondvocht vasthoudt (gelblocking) en daardoor zorgt voor een gunstig micro­klimaat. Een alginaatverband met en hoog guluronaatgehalte kan als pijnlijk worden ervaren door de patiënt, door de snelle vocht­absorptie. Het gebruik van een ander soort alginaat kan dan een oplossing zijn.

Bron: NTVW (Nederlands Tijdschrift voor Wondverzorging

Alginaat

Necrotisch

Geinfecteerd

Geel beslag

Granulatie

Epithelialisatie

Wondfase

Oppervlakkig

Diep

Oppervlakkig + diep

Geen tot weinig

Weinig tot gemiddeld

Gemiddeld tot veel

Toepassing

N_line1
Kleurtjes
N_picto_alginaat

Mate van exsudatie (wondvocht)

Diepte wond

Soorten wonden:
brandwonden, schaaf- en snijwonden, ulcus cruris, decubitus.

Eigenschappen:
» vormt wanneer het in contact komt met wond- vocht (exsudaat) een gel.

» verkleeft niet aan het wondbed

» gemakkelijk en pijnloos te verwijderen

Welke alginaat verbanden zijn er?

Volg ons ook op:

Hier kan ook uw banner staan
N_banner_alginaat2